A A A
  • 1965 - Sigrķšur Kristķn Ólafsdóttir
  • 1992 - Margrét Įstrós Gunnarsdóttir
21.02.2019 - 13:37 |

Ķžróttažjįlfari óskast

Íþróttafélagið Höfrungur á Þingeyri óskar eftir að ráða alhliða íþróttaþjálfara. Viðkomandi þyrfti að geta hafið störf í byrjun júní og starfað sumarlangt. Á könnu viðkomandi yrði íþrótta- og leikjanámskeið, útivist og fleira fyrir bæði börn og fullorðna.

 

Þetta er einstakt tækifæri fyrir drífandi aðila til að eyða sumrinu við leik og störf í fallegasta firði landsins.

 

Áhugasamir hafi samband við Sigmund (863-4235) eða Guðrúnu Snæbjörgu (866-4269).

21.02.2019 - 10:05 | Elfar Logi Hannesson

Kristinn Pétursson, 1896-1981

Seyštśn ķbśšarhśs meš vinnustofu ķ Hveragerši.
Seyštśn ķbśšarhśs meš vinnustofu ķ Hveragerši.
« 1 af 2 »
Fæddur 17. nóvember 1896 á Bakka í Hjarðardal, Dýrafirði. Dáinn 1. september 1981.


Saga Dýrfirðingsins Kristins Péturssonar er eins og ein af sögum Charles Dickens þar sem hinir fátæku ná ekki bara að lifa heldur brjóstast til mennta og frama. Allt þetta á við Kristin þó um árin hafi fennt allt of mikið yfir hans merku listaverk. Hann var án efa einn af áhrifamestu listamönnum síðustu aldar, ávallt leitandi og rannsakandi í list sinni.

 

Kvalist upp

Einsog einhver Óliver Twist er Kristinn orðinn munaðarlaus 6 ára snáði. Er þá komið í fóstur á Næfranesi og má sannlega segja að þar hafi hann kvalist upp frekar en alist. Til að bæta á harminn hófst hrina veikinda, fyrst kirtlaveiki og þar á eftir berklar sem hann fékk í bakið og varð bakveikur uppfrá því. Huggun sína sótti hann í bækur sem hann hafði frjáls afnot af hjá góðum nágranna nefnilega Sighvati Grímssyni á Höfða. Gott ef Hvati hafi ekki einnig átt þátt í því að koma pilti í skóla hjá Sigtryggi Guðlaugssyni á Núpi 1914. Seinna átti Kristinn eftir að gera brjóstmynd af lærimeistaranum á Núpi sem nemendur færðu skólamanninum á 70 ára afmæli hans.

Þrátt fyrir allt mótlætið og fátæktina brýst hann áfram til mennta og útskrifast úr Kennaraskólanum í borginni árið 1919. En listin var farin að brjótast í honum og loks skráir hann sig í teiknitíma hjá hinum vestfirska Guðmundi Thorsteinssyni, Muggi, og eftir það hjá Þórarni B. Þorlákssyni. Listin hafði tekið yfir og hann sigldi til Noregs til frekari myndmennta. Stúderaði m.a. við Listakademíuna í Osló og eftir það bæði í Kaupmannahöfn og París. Það er sannað að fátt skiptir ungan listamann meira máli en að sjá sem mest af list og það allskonar list. Næstu árin ferðast Kristinn víða til að nema og sjá heimslistina. Hann var eins og sinn fyrsti kennari, Muggur, leitandi í listinni og margt heillaði, þeir voru báðir útum allt og leitandi alla tíð. Fyrst var það höggmyndin, svo greip málverkið hann og þaðan lá leiðin í flest form myndlistarinnar.

 

Seyðtún

Árið 1933 er Kristinn alkominn til Íslands uppfullur af hugmyndum og lætur nú sannlega verkin tala eða öllu heldur sjást. Heldur fjölda sýninga bæði í Reykjavík og víðar  m.a. á Ísafirði 1938. Sýndi í húsi Kaupfélags Ísfirðinga og víst var þar margt að sjá. Má þar nefna einar 60 raderingar sóttar í hinn gjöfula goð- og þjóðsagnaheim. Raderingu eða svartlist, hafði Kristinn numið sérstaklega í Svartlistaskóla í Vínarborg. Blaðið Vesturland fjallar vel um sýninguna og hvetur sveitunga sína til að ekki bara sjá verk þessa unga Vestfirðings heldur og kaupa enda séu þau ekki dýr.

Á þessum tíma var svartlistin, grafíkin, lítt kunn hér á landi og átti Kristinn sannlega þátt í að kynna þetta skemmtilega myndmál fyrir landanum. Vann hann fjölmargar grafík myndir bæði af verðbúðum sem gömlum byggingum, torfbæjum og kirkjum landsins. Kristinn fór þó mun víðar í myndstílum og formum málaði sem teiknaði en strax árið 1937 er farið að tala um að hann fari sínar eigin leiðir í listinni. Höggmyndir gerði hann margar nægir þar að nefna brjóstlíkön af  Sveini forseta Björnsyni og af skáldunum Einari Bernediktssyni og Davíð Stefánssyni. Af öðrum kunnum höggmyndum Kristins má nefna verkin Madonna í íslenskum skautbúning og Sláttumaður.

Árið 1940 flytur hann í þá listamannabæinn Hveragerði. Vel má gerast svo stórtækur og segja að þarna hafi verið sannkölluð listamannnýlenda hvar bjuggu m.a. Ríkharður Jónsson, Kristmann Guðmundsson og Jóhannes úr Kötlum svo aðeins nokkir séu nefndir. Í þessum blómlega bæ reisti Kristinn sér íbúðarhús með vinnustofu og nefndi Seyðtún. Árið 1954 heldur hann þar veglega listsýningu sem er jafnframt hans síðasta. Eftir það má segja að listamaðurinn hafi lokað sig frá umheiminum en þó haldið áfram að þróa sig í listinni. Hafði hann glímt við heilsuleysi alla tíð og hefur það líklega haft eitthvað að segja. Kristinn var líka einn af þeim listamönnum sem vildi að verkin sýndu listamanninn frekar en vera í eilífri síbylju að gorta sig af eigin ágæti í fjölmiðlum. Stundum virðist það vera aðalmálið að vera í endalausum gorttölum og ef ekki þá kunna á exel til að geta framfleytt sér af listinni.

Kristinn sat þó eigi aðgerðalaus því þegar hann andaðist tæpum þremur áratugum síðar arfleiddi hann Listasafn alþýðu að verkum sínum sem voru 1367 talsins. Listin átti hug hans allan allt til enda. Hann ritaði sögu sína og listhugleiðingar í einum þremur veglegum handritum sem hefur því miður aldrei komið út. Húsið Seyðtún var einnig í stöðugri þróun og óhætt er að segja að sé hans mesta verk eða einsog hann sagði sjálfur: „Sennilega er ég og vinnustofa mín næstum orðið eitt í vissum skilningi, ég get ekki hugsað mér að vinna list annars staðar.“

 

Elfar Logi Hannesson

Aðalheimild:

Sérvitringurinn í Seyðtúni. Morgunblaðið 29. maí 2015

20.02.2019 - 13:42 | Žingeyrarakademķan

Ennžį meira um bankamįlin

Žingeyrarakademķan aš störfum. Ljósm. Haukur Siguršsson.
Žingeyrarakademķan aš störfum. Ljósm. Haukur Siguršsson.
« 1 af 2 »

Þingeyrarakademían ályktar:

 

Höfuðstöðvar Landsbankans, banka allra landsmanna í Austurstræti, er hús með sál og sögu. Þeir eru ekki margir bankarnir norðan Alpafjalla sem eiga svona fallega byggingu. En nú skal byggja nýja peningahöll úr steypu, járni og gleri á dýrasta stað í höfuðborginni og bílakjallara við hæfi. Níu milljarðar þar. Sennilega 15 milljarðar þegar upp verður staðið. Þingeyrarakademían leggur eindregið til að þessari vitleysu verði hætt nú þegar og lóð og heila klabbið selt.

Drottningin í væntanlegri voða stórri höll hefur á skömmum tíma fengið launahækkun sem er á við fimmföld mánaðarlaun verkamanns. Fimmföld. Þar með hefur hún ellefu sinnum hærri laun en gjaldkerinn í bankanum. Rök bankaráðsins eru þau að hún átti að fá þessa hækkun! Frúin í Íslandsbanka er svo sér á báti sem við höfum ekki þrek til að ræða. Ef fer sem horfir verða þessar ofurkonur fljótlega komnar með 10-15 milljónir á mánuði. Þingeyrarakademían leggur hins vegar til að enginn ríkisstarfsmaður hafi hærri laun en 2 milljónir á mánuði. 

Allt sem hér hefur verið rakið er eins og blaut gólftuska framan í landsmenn. Bankasýslan og ráðherra koma af fjöllum og biðja náðarsamlegast um upplýsingar. Er enginn maður með viti sem fylgist með bönkum allra landsmanna? 

Spyrja verður einnig: Hvað eru bankaráðsmennirnir með í árslaun fyrir dómgreindarleysið?

19.02.2019 - 17:16 |

Listamenn sżndu og komu fram ķ Simbahöllinni

Louise Anna
Louise Anna
« 1 af 7 »

Sex alþjóðlegir listamenn dvöldu síðustu tvær vikur í listamannavinnustofu Simbahallarinnar, Westfjords Residency. Er þetta sjöunda árið sem vinnustofur sem þessar eru skipulagðar af vertum Simbahallarinnar og hefur mikil almenn ánægja verið með fyrirkomulagið, bæði frá listamönnum sem og heimamönnum sem fá að njóta.

 

Á föstudagskvöldið var opið hús í Simbahöllinni þar sem listamennirnir ýmist sýndu verk eða fluttu. Þingeyrarvefurinn sendi sérlegan listagagnrýnanda vefsins á stjá til að athuga málið.

 

Fyrst ber að nefna Margaret Byrd frá Seattle í Bandaríkjunum sem nýtti sér kuldann sem ríkt hefur undanfarið til að útbúa ís listaverk sem hún dreifði um bæinn. Ísmolar litaðir með ýmsum náttúrulitum settu því svip sinn á bæjarbraginn á Þingeyri þá daga sem hún var hér.

 

Hin suður kóreska Soo Kyung Bae setti upp vinnuherbergi í einu rými Blábankans og málaði stóla af miklum móð. Sýndi hún nokkur verkanna í Simbahöllinni og vakti frumleg notkun hennar á litum og línum sérstaka athygli gesta.

 

Japanska ljósmyndarann Takashi Nakagawa hafa margir bæjarbúar eflaust séð, en um þriggja vikna skeið var hann mikið á ferðinni með myndavél um hálsinn. Hann sýndi tvær myndaseríur á skjávarpa. Aðra þeirra með stórskemmtilegum svarthvítum vestfirskum götumyndum í 15:9 formatti og hina með safni af abstrakt myndblöndum úr náttúrunni.

 

Kim Curtis frá Illinois í Bandaríkjunum sýndi bútalistaverk sem hún límdi og saumaði saman úr pennateikningum og litagleði sem hún fangaði hér í Dýrafirðinum.

 

Leikkonan og ljóðskáldið frá Hollywood, Elaine Weatherby, steig á stokk og flutti ljóð sem hún samdi meðan á dvöl hennar stóð hér á Þingeyri. Fjallaði hún m.a. á skemmtilegan hátt um daglegt líf hér í þorpinu og aðdáun hennar á meðlimum Akademíunnar.

 

Skoska tónlistarkonan Louise Anna spilaði lágstemmt popp á lítið rafmagnshljómborð. Skemmtilegar textasmíðar og falleg söngrödd vöktu athygli viðstaddra, svo mikla að hún var fengin til að taka aukalög síðar um kvöldið.

 

Hin danska Ronja steig síðust á stokk. Ronja var ekki hluti af vinnustofunni sjálfri heldur í bænum í öðrum erindagjörðum, en það kom ekki að sök, hvers kyns listafólki er tekið fagnandi í Simbahöllinni. Ronja heillaði viðstadda með frumsaminni tónlist og kraftmikilli rödd. Það er augljóst að Ronja hefur staðið á sviði áður, en öryggi hennar og sviðsframkoma var aðdáunarverð.

 

Óhætt er að segja að listafólkið hafi lífgað uppá samfélagið hér í firðinum með uppátækjum sínum. Fullt var út úr dyrum í Simbahöllinni og almenn gleði var með viðburðinn. Því lengra sem leið á kvöldið þeim mun meira hitnaði í kolunum - og á tímabili var stemmingin við suðumark.

 

Þingeyrarvefurinn þakkar fyrir sig og hvetur til fleiri viðburða af þessu tagi. Ekki aðeins vegna listarinnar sjálfrar, heldur líka vegna þess að svona viðburðir hvetja fólk til að hittast og gera sér glaðan dag - og það er mikilvægt öllum samfélögum.

Fleiri fréttir

28.12.2018 - 12:35 | Ašsendar greinar - Valdimar H. Gķslason

Um tilurš hvalbeinahlišsins ķ Skrśš į Nśpi ķ Dżrafirši

Beinin sem nś standa ķ Skrśš eru śr langreiš sem skutluš var sumariš 2010 en upp fór nżja hlišiš 2012.
Beinin sem nś standa ķ Skrśš eru śr langreiš sem skutluš var sumariš 2010 en upp fór nżja hlišiš 2012.
« 1 af 2 »

Grein Valdimars hér að neðan var rituð árið 2008. Sæmundur Þorvaldsson ritar þennan viðauka nú í lok ársins 2018: Beinin stóðu í Skrúð frá 1932 til 2009 eða í 77 ár. Þegar þau voru tekin niður voru 115 ár frá því hvalurinn var skutlaður. Skepnan sú gæti hafa verið 100 ára gömul og því verið borin undan Dýrafirði svona ca 1795, eða þegar Napoleon Bonaparte var aðeins 25 vetra. Beinin voru tekin niður í nóvember 2009 og eru varðveit í Náttúrugripasafni Vestfjarða. Enn flæddi lýsi úr þeim hluta beinanna sem stóð niðri í steypunni. Beinin sem nú standa í Skrúð eru úr langreið sem skutluð var sumarið 2010 en upp fór nýja hliðið 2012.

Um tilurð hvalbeinahliðsins í Skrúð á Núpi í Dýrafirði - Eftir Valdimar H. Gíslason.

Á árunum 1890 til 1903 ráku Norðmenn hvalveiðistöð á Höfðaodda í Dýrafirði (sem Norðmenn kölluðu Framnes). Forstöðumaður stöðvarinnar var Kapteinn Lauritz Jacob Berg frá Túnsbergi í Noregi. Séra Sigtryggur Guðlaugsson, prófastur á Núpi og stofnandi Skrúðs, segir svo frá í bók sinni um Skrúð:

 

Það var í landshöfðingjatíð Magnúsar Stephensen, að capt. Berg átti von á tignum gesti: heimsókn landshöfðingjans. Vildi capt. Berg taka sæmilega á móti honum og ekkert til spara þótt fátt væri um viðhafnarefni hér í „útlegðinni”. Svo bar þá við, að einn af veiðibátum hans náði stórhveli – einu því allravænsta, sem hér var að fjöru dregið. Þegar happdrætti þessum hafði verið slátrað til allskonar hagnýtingar lét capteinninn taka kjálka skepnunnar, hreinsa þá og fægja í skyndi. Því næst voru grafnir á enda niður tveir masturstrésstúfar og treystir sem öruggast, sinn hvoru megin við rætur bryggju þeirrar, sem landshöfðingi skyldi ganga eftir, er hann stigi á land. Við þessi masturtré voru svo kverkendar kjálkanna járnboltafestir rammlega, kjálkarnir uppreistir og trjónuendar þeirra festir eins saman í stöðu, sem líkastri því, er verið hafði í skepnunni lifandi. … Og hliðið fékk að standa svo lengi, sem eðlileg öfl náttúrunnar leyfðu. (1)

 

En þar kom að tréstoðirnar fúnuðu og sigurboginn féll til jarðar. Hvalstöðin var rifin, húsum sundrað og efni flutt á brott, mest af því suður til Viðeyjar, en Milljónafélagið hafði keypt húsin og hugðist nota efnið úr þeim til uppbyggingar þar. Ábúendur á Höfða eignuðust hvalkjálkana á uppboði ásamt ýmsu drasli, sem ekki þótti svara kostnaði að flytja í aðra landshluta. Síðar gáfu þeir kjálkana sem minjagripi til Ungmennaskólans á Núpi, þar sem séra Sigtryggur Guðlaugsson var í forsvari sem skólastjóri.

Kjálkarnir voru fluttir sjóleiðina út að Núpssjó. Nemendur skólans sættu klakafæris næsta vetur og drógu kjálkana upp undir Skrúð, en í garðinum var þeim ætlaður staður. Dróst í allmörg ár að koma beinunum fyrir, en árið 1932 voru þau reist á steyptri undirstöðu þar sem þau standa enn í dag, árið 2008. (2)

Nánari upplýsingar um veiðar og stærð hinnar miklu skepnu sem lagði til hvalkjálkana í Skrúð er að finna í bók Mörtu Berg, konu kapteins Lauritz Berg. Bók þessi kom út í Osló 1985. Í henni er kafli tekinn úr ævisögu Hj. Backe-Hansen: Spredte træk fra mit livs erindringer, sem kom út 1937. Kafli þessi nefnist: Paa hvalfangst ved Island, februar 1892 til oktober 1894 (3). Í kaflanum eru áhugaverðar lýsingar á hvalveiðum og vinnslu hvalafurða. Einnig eru þarna skemmtilegar frásagnir af lífinu í hvalstöðinni og samskiptunum við Dýrfirðinga.

Sagt er frá hvalbátunum og búnaði þeirra. Þeir voru um 100 fet á lengd, með ca. 190 hestafla vélum og gengu 8 sjómílur á klukkustund. Með hval í drætti var gangurinn 5 - 6 mílur. Hvalabyssan var staðsett frammi við stefni bátanna. Hlaupvíddin var um 3 tommur og hvalskutlarnir 1,5 - 2 metrar að lengd. Hvallínan var sem mannshandleggur að gildleika, 900 faðma löng. Venja var að hafa tvær slíkar línur um borð og 5 - 6 skutla. Á enda skutuls voru 4 klær, 6 - 7 tommu langar, sem opnuðust og læstust í hvalinn þegar strekktist á hvallínunni. Á skutlinum var komið fyrir sprengjuhleðslu sem í var 1 kg af grófkornuðu púðri. Þegar gripklær skutulsins opnuðust, brutu þær glerkúlur sem kveiktu í púðrinu. (4)

Af framansögðu sést, að hvalbátarnir frá hvalstöðinni á Höfðaodda (Framnesi) voru vel út búnir og hvalur sem varð fyrir skoti laut yfirleitt fljótlega í lægra haldi fyrir þessari hugvitssamlegu drápstækni. Árið 1892 voru þrír hvalbátar gerðir út af Framnesstöðinni í Dýrafirði: Viktoria, 74 brúttólestir, Friðþjófur, 85 brúttólestir og Elliði, 69 brúttólestir.

Hj. Backe-Hansen, sem er heimildarmaður að framansögðu, var skipverji á Elliða og varð 16 ára þetta ár. Snemmsumars voru skipverjar á Elliða í hvalaleit í íshröngli langt út af Dýrafirði. Eftir nokkurra daga leit rákust þeir á risastóran steypireið. Þeir náðu fljótlega að koma skutli í hann. Um leið og hvalurinn fann fyrir skutlinum tók hann á rás og dró Elliða með sér á meiri hraða en hann hafði áður náð, og þó var vélin keyrð á fullu aftur á bak. Stýrimaðurinn átti fullt í fangi með að beina skipinu fram hjá ísjökum og maður stóð við hvallínuna með öxi viðbúinn að höggva hana í sundur stefndi hvalurinn undir meginísinn. En hann tók stefnuna frá ísnum og ekki þurfti að nota öxina í það sinn.

Eftir um það bil eitt dægur var gerð tilraun til að draga hvalinn nær skipinu, en hann tók þá nýjan sprett, greinilega lítið af honum dregið. Nú gekk óðfluga á kolabirgðirnar. Var þá brugðið á það ráð að nálgast hvalinn með því að draga inn hvallínuna þar til hægt var að skjóta öðrum skutli í hann með annarri línu. Sprengihleðsla hafði sprungið í skutli 1 og sprakk einnig í skutli 2, en lítið dró þó af þessari risaskepnu, hún tók á rás enn á ný. Svo fór að 7 skutlum var skotið í dýrið og sprungu sprengihleðslur í 5 þeirra. Þá loksins lét það af allri mótspyrnu og var stungið til bana. Viðureignin hafði staðið í 52 klukkustundir frá því að fyrsti skutullinn hæfði. Þegar skipshöfn Elliða kom með hvalinn að hvalstöðinni voru bæði kola- og matarbirgðir skipsins upp urnar. (5)

Svo vel vildi til að franskur prófessor, Georges Pouchet, var staddur í hvalstöðinni til að rannsaka líffræði hvala. Geta má nærri að þetta hefur verið mikill hvalreki fyrir hann. Tók Pouchet hvalinn til rannsóknar og Hj. Backe getur um eftirtaldar niðurstöður: Þetta var steypireyður, kvendýr, 105 feta langt og í því 12 feta langt fóstur. Fóstrið sendi Pouchet til Frakklands til frekari rannsóknar. Um stærð hvalsins segir Hj. Backe að lokum: Det var den störste hval som nogen dalevende „hvalmand” hadde seet. (6)

Varla er nokkur vafi á, að hvalbeinin í Skrúð eru úr þessum hval, sbr. ummæli séra Sigtryggs um uppruna beinanna. En er þetta stærsta dýr á jörðinni sem veitt hefur verið? Því verður ekki svarað á sannferðugan máta nema komast í gögn prófessors Pouchet á söfnum í París og bera niðurstöður hans saman við heimildir um önnur stórhveli. Á interneti og í Heimsmetabókum Guinnes má finni fullyrðingar um stærstu hvali. Dæmi af interneti: The largest whale ever measured was a female weighing 171.000 kgs and measuring over 90 ft. -/- 27 m long. Hér er tekið mið af bæði lengd og þyngd. Lengsti hvalur sem undirritaður hefur lesið um var 33 m og þó ekki talinn með stærstu hvölum. Dýrafjarðarhvalurinn var kvendýr, 31,5 metra langt, og gæti samkvæmt framansögðu hafa vegið nær 200 tonn.

Hér er þó rétt að slá engu föstu fyrr en frekari gögn liggja fyrir. Verði niðurstaðan sú, að hvalbeinin í Skrúð séu úr stærstu skepnu sem sögur fara af, þá eru það stór tíðindi sem leggja eigendum beinanna, Náttúrufræði­stofnun, Hafrannsóknarstofnun o. fl. miklar skyldur á herðar.

 

Valdimar H. Gíslason

Mýrum í Dýrafirði.

------

Heimildir: 

 
1. Skrúður á Núpi. Græðsla og gróður í fjörutíu ár (1909-1949), 42-43. Framkvæmdasj. Skrúðs 2004.

2. Sama heimild, 43.

3. Hj. Backe-Hansen, 1937:. Paa hvalfangst ved Island, februar 1892 til oktober 1894. Birt í bók Mörtu Berg: Erindringer. Spredte træk fra mit livs erindringer, 151. Oslo 1985.
4. Sama heimild, 152.

5. Sama heimild, 156 -157

6. Sama heimild, 157.


Sigtryggur Guðlaugsson: Skrúður á Núpi. Græðsla og gróður í fjörutíu ár (1909-1949). Framkvæmdasjóður Skrúðs, 2004.


Hj. Backe-Hansen, 1937: Spredte træk fra mit livs erindringer. Paa hvalfangst ved Island, februar 1892 til oktober 1894. Birt í bók Mörtu Berg: Erindringer, 151-172. Oslo 1985.

Fleiri greinar


« Febrśar »
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28